Ιωάννης Παρασκευόπουλος (1889 – 1951): O σπουδαίος έλληνας αστρονόμος και Διευθυντής του αστεροσκοπείου Boyden του Harvard

Φωτογραφία 1: Ο αστρονόμος Ιωάννης Παρασκευόπουλος κατά την κατασκευή του Rockefellar Telescope. (Πηγή: Friends of Boyden Observatory)

Ο Ιωάννης Στέφανος Παρασκευόπουλος γεννήθηκε στις  20 Ιουνίου 1889, στον Πειραιά. Αποφοίτησε από το Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1910 έλαβε το διδακτορικό του δίπλωμα στην φασματοσκοπία και εργάστηκε ως βοηθός στο εργαστήριο Φυσικής και Χημείας στο Πανεπιστήμιο. Η επιστημονική του πορεία διεκόπη λόγω της στρατιωτικής του θητείας 9 χρόνων, στην διάρκεια των βαλκανικών πολέμων και του του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Έλαβε μετάλια και βραβεία για τις μάχες στις οποίες συμμετείχε.

Εργάστηκε στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών ως βοηθός του Δημητρίου Αιγινήτη (Διευθυντή του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών) και το 1919 ταξιδεύει στις Ηνωμένες Πολιτείες όπου εργάζεται στο αστεροσκοπείο του Yerkes (Πανεπιστήμιο του Σικάγο) σε θέματα φασματοσκοπείας. Εργάζεται και στο αστεροσκοπείο Wilson στην Καλιφόρνια. Επιστρέφει στην Αθήνα το 1921 ως αστρονόμος του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και Διευθυντής του Τμήματος Αστρονομίας. Δεν καταφέρνει στην Ελλάδα να υλοποιήσει τα σχέδια του για την αγορά ενός μεγάλου τηλεσκοπίου. Τα κεφάλαια που είχαν προοριστεί για την αγορά αυτού του τηλεσκοπίου εξαφανίστηκαν κατά τη διάρκεια της πληθωριστικής κρίσης του ελληνικού νομίσματος στα μεταπολεμικά χρόνια.

Φωτογραφία 2: Ο αστρονόμος Ιωάννης Παρασκευόπουλος στη βεράντα του σπιτιού του. (Πηγή: Friends of Boyden Observatory)

Επιστρέφει στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1923. Ορίζεται να διευθύνει το αστεροσκοπείο του Harvard, Boyden Observatory στην Αρεκίπα στο Περού. Μετά από έρευνα στην Χιλή και το Νότιο Περού καταλήγει ότι ο σταθμός Boyden θα έπρεπε να μεταφερθεί στη Νότια Αφρική. Η καταπληκτική του ικανότητά να ανιχνεύει και να διορθώνει κάθε πρόβλημα στα τηλεσκόπια και τα αστρονομικά όργανα, οδήγησαν στην αναβάθμιση και την άριστη λειτουργία του αστεροσκοπείο Boyden, υπό την επίβλεψή του. Παρέμεινε Διευθυντής του αστεροσκοπείου από το 1927 έως το 1951, όπου απρόσμενα έφυγε από την ζωή σε ηλικία 61 ετών.

Ο Δρ. Παρασκευόπουλος υπήρξε μέλος αστρονομικών ενώσεων όπως των Royal Astronomical Society, American Astronomical Society, Southern Africa Association for the Advancement of Science, Γαλλικής Αστρονομικής Εταιρείας. Ήταν άνθρωπος ευρείας καλλιέργιας. Μιλούσε άπταιστα 6 γλώσσες και δύο ακόμη στις οποίες μπορούσε να συννενοηθεί ικανοποιητικά.

Η Διεθνής Αστρονομική Ένωση τον έχει τιμήσει για την πολύτιμη συνεισφορά του στην Αστρονομία δίνοντας το όνομά του σε κρατήρα της Σελήνης καθώς και στον αστεροειδή 5298 Paraskevopoulos.

Φωτογραφία 3: Ο αστρονόμος Ιωάννης Παρασκευόπουλος διακρίνεται
αμυδρά στο θόλο του κτηρίου Σίνα, στο λόφο των Νυμφών. (Πηγή: αρχείο Δημητρίου Μπαρούνη.)

Θερμές ευχαριστίες στον κ. Δημήτριο Μπαρούνη για μέρος του υλικού του άρθρου.

Πηγές:

1. Astronomical Society of Southern Africa, n.d. John S. Paraskevopoulos. [online] ASSA Historical Section: Astronomers in South Africa. Διαθέσιμο στη διεύθυνση: https://assa.saao.ac.za/sections/history/astronomers/paraskevopoulos_js/ .

2. Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, Volume 112, Issue 3, June 1952, Pages 277–279, https://doi.org/10.1093/mnras/112.3.277 (Επίσημη νεκρολογία).

3. Wikipedia contributors, 2026. John S. Paraskevopoulos. Wikipedia, The Free Encyclopedia. Διαθέσιμο στη διεύθυνση: https://en.wikipedia.org/wiki/John_S._Paraskevopoulos .